Capel Siloa, Cwmerfyn

Capel Siloa
Daeth Siloa i fod fel cangen o Eglwys Annibynnol Salem Coedgruffydd yn 1866, a Salem yn ei thro yn un o'r achosion hynny a sefydlwyd gan Azariah Shadrach yng ngogledd Ceredigion. Un y dylanwadwyd yn drwm arno gan bregethu Shadrach oedd crydd o Gwmsymlog yn dwyn yr enw hynod Sylvanus Sylvanus, a chanlyniad i'w weithgarwch ef oedd codi Siloa (neu Gapel Ucha ar lafar, i'w wahaniaethu oddi wrth Bethlehem, capel yr Hen Gorff - y Capel Isa, ar waelod y pentref, sydd bellach wedi cau). Y bwriad cyntaf oedd codi'r capel yng Nghwmsymlog, yn agos i gartref Sylvanus, ond cododd rhai anawsterau yno, a llwyddwyd i sicrhau llecyn ar dir Lletysbens yng Nghwmerfyn. Yno, ychydig dros gant a hanner o flynyddoedd yn ôl, y gosodwyd y garreg sylfaen. Bu teulu Lletysbens - teulu cerddorol dros ben - yn gefn mawr i'r achos o'r dechrau cyntaf, a chofir yn arbennig am hir-wasanaeth y diweddar John James a fu'n ysgrifennydd yr achos o 1891 hyd 1958, ac am ei frawd, Lewis James, a'i dilynodd yn y swydd honno, a'i swydd fel codwr canu. Gweinidog Salem Coedgruffydd yn 1866 oedd y Parchg W. Jansen Davies, ac felly ef hefyd oedd gweinidog cyntaf Siloa. Brodor o Langyndeyrn, sir Gaerfyrddin, ydoedd, ond symudodd ei deulu i Aberdâr pan oedd yn ieuanc, ac oddi yno y daeth i'r ardal hon. Codwyd ef yn Siloa, Eglwys yr Annibynwyr yno, ac ar ôl yr eglwys honno yn Aberdâr y cafodd yr achos yng Nghwmerfyn ei enwi. Ar ôl ymadawiad Jansen Davies yn weddol fuan ar ôl sefydlu'r achos, gwasanaethwyd Siloa (a Salem Coedgruffydd) gan saith o weinidogion yn eu tro, ond ar ôl ymadawiad y Parchg T. J. Roberts yn 1946, bu Siloa heb weinidogaeth sefydlog. Codwyd pedwar aelod i'r weinidogaeth o Siloa, sef y Parchedigion David Merfyn Lewis, a fu'n weinidog yn Pennsylvania ac Alabama, Isaac Inan Jones, Treorci a Phenisa'r-waun, Arfon, Edward Eurfin Morgan, Bynea ger Llanelli, Abergwaun a'r Tymbl, a James Penry Edwards, Abergorlech, Llansadwrn (sir Gaerfyrddin) a Phentre-tŷ-gwyn.

Mae gan Siloa 21 o aelodau. Cynhelir gwasanaeth am 2 o'r gloch unwaith y mis rhwng dechrau Mawrth a diwedd Hydref.

Y swyddogion presennol yw Dafydd Elwyn Jones (ysgrifennydd), Dilys Jones (trysorydd) a Margaret Mason Pollack (organyddes). Am ragor o fanylion, cysyllter â'r ysgrifennydd (01970 615267).