Hanes Diwydiannol


Helfa Gogerddan 1952Daeth y fro yn ardal ddiwydiannol yn yr 16eg ganrif trwy waith arian a phlwm Cwmsymlog, y mwyaf cynhyrchiol ym Mhrydain ar un adeg. Gwelir olion hen weithfeydd plwm o hyd yng Nghwmsymlog, Cwmerfyn, Bancydarren, Bryn-llwyd (Llechwedd-hen), Pen-y-cefn a mannau eraill. Ar i lawr oedd y diwydiant o tua 1880 a daeth i ben ddechrau'r 20fed ganrif. Ar gyfer pŵer i'r gweithiau plwm y crewyd llynnoedd Pen-dam, Melindwr, Syfydrin ac eraill.

Gŵr pwysig a dylanwadaol yn y ddeunawfed ganrif oedd Lewis Morris.